Ramazan Bayramı

Ramazan Bayramı, İslam dünyasında bir ay boyunca tutulan orucun ardından kutlanan, sevgi, hoşgörü ve paylaşımın öne çıktığı üç günlük dini bir bayramdır. Türkiye'de resmi tatil kabul edilen bu dönem, aile bağlarının güçlendiği ve toplumsal dayanışmanın en üst düzeye ulaştığı zamanlardan biridir.

Ramazan Bayramı'nın kökeni, İslamiyet'in ilk yıllarına ve Hicret'in ikinci yılına (Miladi 624) dayanır [1.2.9]. Ramazan ayında tutulan farz orucun tamamlanmasının ardından Müslümanlar, Şevval ayının ilk üç gününü şükür ve sevinç günü olarak kutlamaya başlamıştır. İslam inancına göre Hz. Muhammed, Medine'ye hicret ettikten sonra halkın eski geleneklerden kalma iki bayramı olduğunu görmüş ve bunların yerine Müslümanlara daha hayırlı olan Ramazan ve Kurban bayramlarının hediye edildiğini müjdelemiştir.

Osmanlı döneminde bayram, fıtır sadakası (fitre) verilmesinden dolayı resmi belgelerde 'Iyd-ı Fıtr' olarak adlandırılmıştır. Halk arasında bu bayrama 'Şeker Bayramı' denmesinin kökenine dair iki güçlü görüş bulunur: İlki, bayramda ikram edilen tatlılar ve Hz. Muhammed'in bayram sabahı camiye gitmeden önce tatlı (hurma) yeme sünnetidir. İkincisi ise fıtır sadakası ile ilişkili olan 'şükür' kelimesinin zamanla halk dilinde 'şeker' olarak telaffuz edilmesidir.

Bayram, arefe günü yapılan ev temizlikleri, tatlı hazırlıkları ve kabir ziyaretleriyle başlar. Bayramın ilk sabahı kılınan bayram namazının ardından aile içinde bayramlaşma gerçekleşir; küçükler büyüklerin ellerini öperek hayır dualarını alır, büyükler ise çocuklara bayram harçlığı veya mendil gibi hediyeler verir. Evlerde konuklara sunulmak üzere günler öncesinden baklava gibi şerbetli tatlılar hazırlanır, misafirlere kolonya ve çikolata ikram edilir. Ayrıca küslerin barışması, akraba ve komşu ziyaretleri ile yoksullara fitre verilerek onların da bayram sevincine ortak edilmesi bu dönemin en köklü geleneklerindendir.